Autonomieontwikkeling en -ondersteuning
Het hoofddoel van dit project was om meer kennis te krijgen over de autonomie van jongeren met visuele beperkingen (VI) en de autonomie ondersteunende begeleiding van hun ouders en professionele hulpverleners. Daarnaast wilden we ook de relatie tussen omgevingsfactoren en persoonlijke factoren, autonomie en autonomie ondersteuning bij jongeren met VI bestuderen. En hoe is dat nu vergeleken met een groep jongeren zonder visuele beperking, hun ouders en professionals? Resultaten worden gepresenteerd op een manier zodat ouders en professionals in het onderwijs en revalidatie hun ondersteuning kunnen verbeteren om de autonomie ontwikkeling van jongeren zo optimaal te kunnen stimuleren, wat weer noodzakelijk is voor succesvol mee kunnen doen in de maatschappij.
Relevantie en doel van het onderzoek
Autonoom zijn is één van de drie psychologische basis behoeften van een mens en is een sleutelfactor voor welbevinden. In de zelfdeterminatie theorie van Richard M. Ryan en Edward L. Deci wordt autonomie beschreven als: “De behoefte om ons leven te kunnen controleren en beïnvloeden”. Het draait dus om een gevoel van keuze vrijheid in ons dagelijks leven en gevoel van controle over het leven. Het gaat hier dus niet om onafhankelijkheid van anderen, maar om de mogelijkheid om keuzes te maken die dichtbij je wensen en interesses liggen of om de mogelijkheid om vanuit jezelf ervoor te kiezen een keuze bij een ander te leggen (bijvoorbeeld een ouder).
Het hebben van een visuele beperking stelt iemand voor grotere sociale uitdagingen door het wegvallen van o.a. non-verbale communicatie en door het gevoel van anders zijn. Ook is het meedoen in de maatschappij lastiger. In de adolescentie periode kan het voor jonge mensen die blind of slechtziend zijn een zoektocht zijn hoe zij, ondanks dat ze voor sommige dagelijkse activiteiten afhankelijk zijn van anderen, zich toch autonoom kunnen voelen. Uit wetenschappelijke onderzoek weten we echter nog onvoldoende of jongeren problemen ervaren met autonoom worden en indien ja welke problemen zij ervaren en hoe ouders en professionals hen hierbij het beste kunnen ondersteunen.
Ook ouders kunnen zich tijdens de opvoeding zorgen maken over de autonomie ontwikkeling van hun kinderen en zichzelf afvragen hoe en wanneer ze autonomie moeten stimuleren. Nog niet eerder is onderzoek naar de autonomie ondersteunende opvoedingsstijl van ouder met een kind met een visuele beperking gedaan. Dit geldt ook voor professionals die werken met jongeren met een visuele beperking. Uit onderzoek weten we wel dat professionals het soms lastig kunnen vinden om het exploreren in de buitenwereld te stimuleren bij jonge mensen met een visuele beperking. Exploreren is in de adolescentie belangrijk voor de ontwikkeling van o.a. de identiteit (wie ben ik en waar sta ik voor?). Echter, voordat we overgaan op het implementeren van interventies gericht op de autonomie ondersteuning van jongeren met een visuele beperking is het belangrijk om eerst te onderzoeken welke problemen rondom dit thema worden ervaren en door wie.
Afronding autonomieproject
Het autonomieproject is per 1 november 2022 afgerond. Het was een hobbelige weg, waarbij van de autonomie van meerdere betrokkenen veel is gevraagd. Naast langdurige ziekte van onderzoekers en ontwikkelingen in het visuele veld is natuurlijk de covid 19 pandemie van grote invloed geweest op het verloop van dit project. Ondanks budgetneutrale verlengingen van InZicht/ZonMw, onze subsidiegever (waarvoor dank), is het helaas niet gelukt om het project zoals beoogd uit te voeren. Wel zijn er nieuwe inzichten, en meerdere concrete producten tot stand gekomen. We danken allen die zo betrokken geweest zijn bij ons project. De collega's Eline Heppe, Leonie Besuch en Bella van Erp brachten hun inzichten en vaardigheden mee, net als de vele studenten die hun scripties schreven over autonomie. De klankbordgroep bestaande uit Yvonne Kruithof, Judith Wijnen en Jessyca Klaassens-de Wit voegde hun expertise en netwerkcontacten op relevante wijze toe. Participanten in onze dataverzamelingen willen we hartelijk danken, net als deelnemers in onze workshops/studiedagen.
Hieronder staan de nieuwsbrieven waarmee we u graag op de hoogte houden over het onderzoek, in het voorjaar van 2023 zal hier nog een nieuwsbrief bij geplaatst worden:
Nieuwsbrief februari 2022
Nieuwsbrief december 2020
Nieuwsbrief maart 2020
In maart 2019 hebben Eline Heppe en Sabina Kef een presentatie gegeven over dit project tijdens de ontmoetingsdag van InZicht op 7 maart 2019 in Amersfoort.
Als u de bijbehorende poster wilt bekijken, klik dan hier.
Als u het audiofragment wilt beluisteren die bij de poster hoort, klik dan hier.
Producten
In de afgelopen 3 jaar zijn door deze onderzoeksgroep vele wetenschappelijke artikelen geschreven, congres presentaties gegeven en workshops met jongeren en jongvolwassenen met een visuele beperking, hun ouders en professionals van Visio en Bartimeus verzorgd. In de loop van 2023 zult u al deze producten bij het tabblad publications kunnen downloaden. Ook wordt er hard gewerkt aan een film over dit project.
